Back

ⓘ तेलको बजार मूल्य



                                     

ⓘ तेलको बजार मूल्य

तेलको बजार मूल्य बढेको बढ्यै छ। अहिले विश्व बजारमा तेलको मूल्य प्रति ब्यारेल ९८ डलर छ र यो केही महिनाभित्र १०० डलर प्रति ब्यारेल पुग्ने अनुमान गरिएको छ। केही व्यक्तिहरू के भन्छन् भने तेलको मूल्य सोचेभन्दा सस्तो छ। र, यूरोपका कतिपय ठाउँमा पानीभन्दा तेल सस्तो छ। पछिल्लो समय तेलको मूल्य बढ्नुमा भारत र चीनको द्रूत आर्थिक विकासलाई कारण मानिदै आएको छ र यो सत्य पनि हो। चीनमा बढ्दो आर्थिक विकासले निजी कार प्रतिको मोह झनै बढाइदिएको छ। फराकिला सडकले पनि चिनियाँहरू साइकल छोडी कार चढ्ने मोह बढाएको हो। एक विद्वानले त केसम्म भनेका छन् भने यदि चीनमा अस्थिरता बढाउनु छ भने तेलको अभाव सिर्जना गर्नुपर्छ। अबका केही वर्षमा चीनमा तेलको अभाव हुनु भनेको कुनै बम विष्फोटको प्रभाव जत्तिकै चर्को मूल्य भोग्नुपर्ने स्थिति हो।भारतमा पनि बढ्दो आर्थिक क्रान्तिसँगै तेलको उच्चतम माग हुने कुरामा अब कुनै शंका छैन। अझ केही समयअघि टाटा कम्पनीले भारतीय १ लाख रूपियाँमा कारको उत्पादन गर्ने महत्त्वाकांक्षी योजना शुरु गरेपछि त मध्यम वर्गीय एउटा ठूलो समूहको कार चढ्ने लालसा लगभग त्यसले पूरा गराउने छ। त्यसपछि अहिलेको भन्दा तेब्बर बढी तेलको माग हुनेछ। यस्तो अवस्थामा चीन र भारतमा हुने उच्चतम तेलको मागले विश्व तेल उद्योगमा तेलको भाउ बढाउन मद्दत गराउने छ।चीनले त आफ्नो देशमा बढ्दो तेलको मागलाई पूरा गराउन केही समयअघि अफ्रिकी मुलुकको भ्रमण गरी ठाउँ सुरक्षित गर्ने बाटो खोजिसकेको छ। भारतले पनि यो बाटो अवलम्बन गर्ने समय नजीकिँदो छ। संसारमा सबैभन्दा बढी तेलको उपभोग गर्ने राष्ट्र अमेरिका, जापान, चीनपछि भारत पर्दैछ। यूरोपेली मुलुकहरूले तेलप्रतिको निर्भरता घटाउने ठूलो कसरतमा लागेका छन् र तिनले धेरैजसो चाहिँ विद्युतीय साधनको उपभोगमा जोड दिइरहेका छन्। यस्तै उपायहरूमा ठूला देशहरूको ध्यान नगए सबैभन्दा ठूलो मूल्य चाहिँ नेपालजस्ता साधनश्रोतको पहुँच नहुने राष्ट्रहरूले नै चुकाउनु पर्ने हुन्छ। तेलको अभाव संसारमै भयो भने के हुन्छ? यसका अनेक सिद्धान्तहरू प्रचलित छन्। तर संसारमा अराजकता फैलिन्छ र तेल नै तेस्रो विश्वयुद्धको प्रमुख कारण बन्नेछ भन्ने धेरै विद्वानहरूको राय छ। त्यसैले त धेरैजसो वैज्ञानिकहरूले जैविक तेल, विद्युतीय सामग्री र अन्य विकल्पहरूमा जोड दिइरहेका छन्। तर धेरै तेल खपत गर्ने राष्ट्रहरू अमेरिका, जापान र चीनले वैकल्पिक श्रोतका तर्फनिकै कम ध्यान दिएका छन्। ठूला राष्ट्रहरूले ध्यान नदिउञ्जेलसम्म अन्य राष्ट्रहरूले पनि त्यसमाथि ध्यान केन्द्रित गर्न सकिरहेका छैनन्।दशैँमा पेट्रोलियम पदार्थको भाउ बढाएर कानमा तेल हालेको नेपालको सरकारले वैकल्पिक ऊर्जाका विषयमा सोच्ने फूर्सद पाएको छैन। नेपालमा पेट्रोलियम पदार्थको खानीको सम्भावना त छ तर त्यसमाथि लगानी गर्नेहरूको रुचि प्रति वर्ष घट्दै गइरहेको खानी तथा भूगर्भ विभागले जनाइसकेको छ। यस्तो अवस्थामा यदि विश्व बजारमा तेलको मूल्य अझ वृद्धि भयो भने नेपालजस्तो देशले तेलका कारण बढ्ने महङ्गीलाई थेग्न सक्छ कि सक्दैन? यदि थेग्न सकेन भने नेपालमा भर्खरै फस्टाउने प्रयास गरेको लोकतन्त्र शान्ति प्रक्रियालाई कस्तो आघात पुर्‍याउन सक्ला, अध्ययनको विषय बन्न सक्छ। तर नेपाल कृषिप्रधान देश भएकाले ऊखु र एण्डी नामक वनस्पतिका दाना आदिबाट जैविक तेलको उत्पादन हुनसक्ने र नेपालजस्तो देशका लागि पेट्रोलभन्दा यो उत्पादन सस्तो हुनसक्ने तर्फकेही वैज्ञानिकहरूले ध्यानाकर्षण गराइरहेका छन्। हामीलाई तेलको अभावले ज्यादै सताएको खण्डमा यस्ता जैविक तेलको उपयोगले वातावरणीय प्रदूषणबाट पनि मुक्त हुन सक्नेछौँ। तेलले कसरी देशकै अर्थतन्त्रलाई ध्वस्त पार्न सक्छ र त्यसका कारण सर्वसाधारण जनताले कस्तो दुःख पाउँछन् भन्ने उदाहरण क्युबामा सन् १९९०को दशकमा भोगेको कष्टबाट प्रष्ट हुन्छ। सोभियत संघको पतनपछि क्युबाले रुसबाट पाउने गरेको तेल ८० प्रतिशत कटौतीमा पर्‍यो। त्यो कटौतीले बस, निजी गाडी, पानी जहाजदेखि विद्युत आपूर्तिमा समेत ठूलो संकट उब्जियो। समाजवादी शासन प्रणाली भएका कारण क्युबालीहरूले निजी गाडी छाडेर सार्वजनिक सवारी प्रयोग गर्न शुरु गरे। नजीकै काम पाउनेहरू हिँडेर जान थाले। कम ऊर्जामा बढीभन्दा बढी फाइदा लिने तर्फसरकारले सबैलाई ध्यानाकर्षण गरायो। कहाँ पहिलेको १०० प्रतिशत ऊर्जा प्रयोगको समय र अहिले कहाँ २० प्रतिशतमै गुजारा चलाउनु पर्ने अवस्था! तर ती कष्टलाई पनि उनीहरूले सहन गरे। अमेरिकी प्रतिबन्ध, तेलको सङ्कट र गरिवी! तीन वटै रोगसँग क्युबाले संर्घष गर्‍यो। आज त्यसको मूल्य के भयो भने दक्षिण अमेरिकी महादेशमा बढ्दो अर्थतन्त्र सम्भावनायुक्त राष्ट्रका लहरमा ब्राजिलको पछि-पछि आइरहेको छ। संकटसँग सामूहिक संघर्षको प्रतिफल हो, आजको विकाशोन्मुख क्युबा। त्यसो त तेल सङ्कटले नेपालमा कस्तो स्थिति पैदा गर्ला भनेर कतैबाट कुनै अध्ययन भएको थाहा छैन। विभिन्न कारणले भारतले तेलको अभाव त देशमा सिर्जना हुन दिन्छ, तर पूर्ण ठप्प पार्न चाहिँ गाह्रै हुन्छ। तर दुर्दिन कुर्नुभन्दा संकटअघि नै आफ्नो चाँजोपाँजो मिलाउनु नै बुद्धिमतापूर्ण नहोला र!

Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →